استغفار به هنگام انجام گناه:

خداوند می فرماید: انّما التّوبة علی اللّه للّذین یعملون السّوء بجهالة ثمّ یتوبون من قریبٍ فاولئک یتوب اللّه علیهم و کان اللّه علیماً حکیماً؛(۴) توبه تنها برای کسانی است که کار بدی را از روی جهالت انجام می دهند و سپس بزودی توبه می کنند، خداوند توبه چنین اشخاصی را می پذیرد و خدا دانا و حکیم است.

همچنین می فرماید: والّذین اذا فعلوا فاحشةً أو ظلموا أنفسهم ذکروا اللّه فاستغفروا لذنوبهم و من یغفر الذّنوب الّا اللّه و لم یصرّوا عی ما فعلوا و هم یعلمون؛(۵) و کسانیکه چون مرتکب عمل زشتی شوند، یا به خود ستم کنند، به یاد خدا می افتند و برای گناهان خود طلب آمرزش می کنند و کیست جز خدا که گناهان را ببخشد و اصرار به گناه نمی کنند با اینکه میدانند.

در آیه فوق اشاره به یکی دیگر از صفات پرهیزکاران شده و آن اینکه اگر مرتکب گناهی شوند بزودی بیاد خدا می افتند و توبه می کنند و هیچگاه اصرار به گناه نمی ورزند. در تفسیر نمونه می خوانیم:

از تعبیری که در این آیه شده چنین استفاده می شود که انسان تا بیاد خدا است، مرتکب گناه نمی شود، آن گاه مرتکب گناه می شود که به کلی خدا را فراموش کند و غفلت تمام وجود او را فرا گیرد، اما این فراموشکاری و غفلت در افراد پرهیزگار دیری نمی پاید، بزودی بیاد خدا می افتند و گذشته را جبران می کنند، آنها احساس می کنند که هیچ پناهگاهی جز خدا ندارند و تنها باید آمرزش گناهان خویش را از او بخواهند.

در پایان آیه برای تأکید می گوید: و لم یصرّوا علی ما فعلوا و هم یعلمون؛ آنها هرگز با علم و آگاهی بر گناه خویش اصرار نمی ورزند و تکرار گناه نمی کنند.

در ذیل این آیه از امام باقر(علیه السلام) نقل شده که فرمود:

الاصرار ان یذنب الذنب فلا یستغفر اللّه و لا یحدث نفسه بتوبة فذلک الاصرار؛ اصرار بر گناه این است که انسان گناهی کند و دنبال آن استغفار ننماید و در فکر توبه نباشد، این است اصرار بر گناه.

در کتاب امالی صدوق، از امام صادق(علیه السلام) حدیثی پر معنی نقل شده که خلاصه آن چنین است: هنگامی که آیه فوق نازل شد و گناهکاران توبه کار را به آمرزش الهی نوید داد، ابلیس سخت ناراحت شد، و تمام یاران خود را با صدای بلند به تشکیل انجمنی دعوت کرد، آنها از وی علت این دعوت را پرسیدند، او از نزول این آیه اظهار نگرانی کرد، یکی از یاران او گفت: من با دعوت انسانها به این گناه و آن گناه تأثیر این آیه را خنثی می کنم، ابلیس پیشنهاد اورا نپذیرفت، دیگری نیز پیشنهادی شبیه آن کرد که آنهم پذیرفته نشد، در این میان شیطانی کهنه کار بنام وسواس خناس گفت: من مشکل را حل می کنم، ابلیس پرسید: از چه راه؟ گفت: فرزندان آدم را با وعده ها و آرزوها آلوده به گناه می کنم، و هنگامی که مرتکب گناهی شدند یاد خدا و بازگشت به سوی او را از خاطر آنها می برم، ابلیس گفت: راه همین است، و این مأموریت را تا پایان دنیا بر عهده او گذاشت.

روشن است که فراموشکاری نتیجه سهل انگاری و وسوسه های شیطانی است، و تنها کسانی گرفتار آن می شوند که خود را در برابر او تسلیم کنند، و به اصطلاح با وسواس خناس همکاری نزدیک نمایند. ولی مردان بیدار و با ایمان کاملاً مراقبند که هرگاه خطایی از آنها سرزد در نخستین فرصت آثار آن را با آب توبه و استغفار از دل و جان خود بشویند و دریچه های قلب خود را به روی شیطان و لشکر او ببندند که آنها از درهای بسته قلب وارد نمی شوند.(۶)

—————————————

پی نوشت:

  1. سوره نساء، آیه ۱۷٫

  2. سوره آل عمران، آیه ۱۳۵٫

  3. تفسیر نمونه، آیت اللّه مکارم شیرازی، ج ۳، ص ۱۰۰٫

مطالب مرتبط
توصیه های اخلاقی آیت الله سید علی قاضی طباطبایی(رحمه الله علیه)
توصیه های اخلاقی آیت الله سید علی قاضی طباطبایی( رحمه الله علیه): مطالب زیر گزیده ای از توصیه ها و وصایای آیت الله سید علی قاضی (رحمه الله علیه )است که ...
ادامه مطلب
امام حسین
امام حسین از نگاه نبوی اساسی ترین مساله در هر مکتبی، حفظ و نگهداری آن از انحرافات و تضمین بقای آن است که این افتخار در مکتب اسلام و تشیع به ...
ادامه مطلب
قرب الهی، هدف تهذیب نفس
قرب الهی، هدف تهذیب نفس انسان بر خلاف همه موجودات جهان آفرینش، دو بعدی است: نخست بعد حیوانی او که از این جهت یعنی از جهت تغذیه، زیست، تناسل، تکثیر نوع ...
ادامه مطلب
امام حسین
امام حسین ازدیدگاه بزرگان غیرمسلمان مهاتما گاندی (رهبر استقلال هند): اگر هندوستان بخواهد یك كشور پیروز شود، باید از زندگی امام حسین پیروی كند. محمدعلی جناح (قاعداعظم پاكستان): به عقیده من تمام مسلمین باید ...
ادامه مطلب
آثار عبادات در نهج البلاغه
آثار عبادات در نهج البلاغه بدون شک عبادتی که خداوند حکیم برای انسان ها واجب کرده، در تکامل و سعادت آنها آثار بسیار مفید و سازنده ای دارد؛ همانطوری که بی ...
ادامه مطلب
آثارغیبت
آثارغیبت هر عملی كه از انسان سر می‌زند اثرات خاص خود را بر نفس و جامعه‌اش می‌گذارد. غیبت نیز از این قاعده مستثنی نیست و سه نوع اثر دارد: 1- بر ...
ادامه مطلب
احادیثی از امام حسن مجتبی علیه السلام
احادیثی از امام حسن مجتبی علیه السلام: 1-حضرت امام حسن علیه السّلام می فرمایند: هر قومی که مشورت کند همیشه هدایت شود به رشد واصلاح خود. تحت العقول 2-حضرت امام حسن علیه السّلام می ...
ادامه مطلب
اعتقادبه بداء دردین اسلام
اعتقادبه بداء دردین اسلام تقدير الهى درباره انسان بر دو نوع است : 1 . تقدير محتوم و قطعى كه به هيچ وجه قابل تغيير نيست. 2 . تقدير معلق و مشروط كه ...
ادامه مطلب
احادیثی از امام حسین علیه السلام
احادیثی از امام حسین علیه السلام: 1-حضرت امام حسین علیه السّلام میفرمایند: خواسته های مردم از شما، از نعمت پروردگار است. بنابراین از آنها ملول و ناراحت نشوید. بحارالانوار٬جلد١۵. 2-حضرت امام حسین علیه السّلام ...
ادامه مطلب
احادیثی از امام سجاد علیه السلام
احادیثی از امام سجاد علیه السلام: 1-حضرت امام سجادعلیه السّلام میفرمایند: آن کس که بیشتر به عیالت خود توسعه دهد بیشتر مورد خشنودی خداوند بزرگ است.  وسائل الشیعه٬جلد١. 2-حضرت امام سجادعلیه السّلام میفرمایند:  تمامی خیر و ...
ادامه مطلب
توصیه های اخلاقی آیت الله سید علی قاضی
امام حسین از نگاه نبوی
قرب الهی، هدف تهذیب نفس
امام حسین ازدیدگاه بزرگان غیرمسلمان
آثار عبادات در نهج البلاغه
آثارغیبت
احادیثی از امام حسن مجتبی علیه السلام
اعتقادبه بداء دردین اسلام
احادیثی از امام حسین علیه السلام
احادیثی از امام سجاد علیه السلام
pixelstats trackingpixel