تقيه و فلسفه آن

ما معتقديم:هر گاه انسانى در ميان افراد متعصب و لجوج و بى منطبق گرفتار شود كه اظهار عقيده در ميان آنان،سبب خطر جانى يا مانند آن گردد و از اين اظهار عقيده فايده مهمى حاصل نشود،در چنين موردى موظف است عقيده خود را مكتوم دارد،و جان خود را بيهوده بر باد ندهد،و نام اين كار را«تقيه‏»مى‏گذاريم و اين مساله را از دو آيه در قرآن مجيد و دليل عقل آموخته ‏ايم.

قرآن درباره مؤمن آل فرعون مى‏فرمايد:«و قال رجل مؤمن من آل فرعون يكتم ايمانه اتقتلون رجلا ان يقول ربى الله و قد جاءكم بالبينات من ربكم،مرد با ايمانى از آل فرعون كه ايمان خود را كتمان مى‏كرد (در مقام دفاع از موسى بر آمد و) گفت:آيا مى‏خواهيد كسى را به قتل برسانيد كه مى‏گويد:پروردگار من خداست،در حالى كه دلايل روشنى از سوى پروردگارتان براى شما آورده است!» 

جمله‏«يكتم ايمانه‏»صراحت در مساله تقيه دارد،آيا سزاوار بود مؤمن آل فرعون ايمان خود را آشكار كند و جان خود را از دست‏بدهد و كارى از پيش نبرد؟

و درباره بعضى از مؤمنان مبارز و مجاهد صدر اسلام كه در چنگال مشركان لجوج گرفتار شدند دستور تقيه مى‏دهد و مى‏فرمايد:«لا يتخذ المؤمنون الكافرين اولياء من دون المؤمنين و من يفعل ذلك فليس من الله فى شى‏ء الا ان تتقوا منهم تقاة،افراد با ايمان نبايد غير از مؤمنان،كسى را از كافران،دوست و ولى خود قرار دهند،هر كس چنين كند رابطه خود را از خدا بريده است مگر اين كه (شما در خاطر باشيد و) از آنها تقيه كنيد». 

بنابراين‏«تقيه‏»يعنى كتمان عقيده،مخصوص جايى است كه جان و مال و عرض انسان در برابر دشمنان متعصب و لجوج به خطر مى‏افتد،بى آن كه نتيجه‏اى داشته باشد،در چنين مواردى نبايد بيهوده افراد را به خطر انداخت و نيروها را از دست داد،بلكه بايد آن را براى مواقع لزوم حفظ كرد،به همين دليل در حديث معروف امام صادق (ع) مى‏خوانيم:«التقية ترس المؤمن، تقيه سپر دفاعى مؤمن است‏». 

تعبير به‏«ترس‏» (سپر) تعبير لطيفى است كه نشان مى‏دهد تقيه يك وسيله دفاعى در مقابل دشمنان است.

داستان تقيه كردن‏«عمار ياسر»در برابر مشركان و صحه نهادن بر آن از سوى پيامبر اسلام (ص) معروف است.

استتار سربازان و سلاحها در ميدانهاى جنگ،مخفى نگهداشتن اسرار جنگى و غير آن از دشمنان و امثال اينها،همه نوعى تقيه در زندگى انسانها محسوب مى‏شود،و در مجموع،تقيه يعنى‏«كتمان‏»در جايى كه اظهار كردن موجب خطر و ضررى است‏بى آن كه فايده‏اى در بر داشته باشد.اين يك حكم عقلى و شرعى است كه نه تنها شيعه بلكه همه مسلمين جهان بلكه همه عقلاى عالم،در موارد لزوم به آن عمل مى‏كنند.

با اين حال شگفت آور است كه بعضى اعتقاد به تقيه را مخصوص شيعه و پيروان مكتب اهل بيت دانسته و آن را به صورت يكى از ايرادهاى عمده بر آنها در آورده ‏اند،در حالى كه مساله روشنى است،هم ريشه در قرآن مجيد دارد و هم در احاديث اسلامى و سيره ياران پيامبر (ص) و هم برنامه‏ هاى تمام عقلاى جهان.

در كجا تقيه حرام است

ما معتقديم:دليل اصلى اين سوء تفاهمها عدم آگاهى كافى از عقايد شيعه و يا گرفتن عقايد آنها از دشمنان آنهاست،و تصور مى‏كنيم با توضيحى كه در بالا آمد مساله كاملا روشن شده باشد.

البته نمى‏توان انكار كرد كه در بعضى از موارد تقيه كردن حرام است و آن در جايى است كه اساس دين و اسلام و قرآن،يا نظامهاى اسلامى به خطر بيفتد،در چنين مواردى بايد عقايد را اظهار نمود هر چند انسان قربانى اظهار عقيده‏اش شود،و معتقديم قيام امام حسين (ع) در عاشورا و كربلا،درست در راستاى همين هدف بود،چرا كه حكام بنى اميه اساس اسلام را به خطر افكنده بودند،و قيام امام حسين (ع) پرده از كار آنها برداشت،و جلو خطر را گرفت.

مطالب مرتبط
توصیه های اخلاقی آیت الله سید علی قاضی طباطبایی(رحمه الله علیه)
توصیه های اخلاقی آیت الله سید علی قاضی طباطبایی( رحمه الله علیه): مطالب زیر گزیده ای از توصیه ها و وصایای آیت الله سید علی قاضی (رحمه الله علیه )است که ...
ادامه مطلب
اصـالت و اهـمـيـت عمل به دستورات اسلام
اصـالت و اهـمـيـت عمل به دستورات اسلام اگر آدمى بخواهد كه نيروهاى وى رشد كند، و استعدادهاى او در ظرف وجودش شكوفا شود، و خواسته هاى وى در خارج تحقق پيدا ...
ادامه مطلب
نمازویادخدا
شروط قبولی نماز امام صادق علیه السلام فرمودند:يَا ابْنَ جُنْدَب قال اللّهُ جلّ و عزّ فى بَعضِ ما اَوْحى: اِنَّما اَقْبَلُ الصَّلاةَ مِمَّنْ يَتَواضَعُ لِعَظَمَتى و يَكُفُّ نَفْسَهُ عَنِ الشَّهَواتِ مِنْ ...
ادامه مطلب
قرب الهی، هدف تهذیب نفس
قرب الهی، هدف تهذیب نفس انسان بر خلاف همه موجودات جهان آفرینش، دو بعدی است: نخست بعد حیوانی او که از این جهت یعنی از جهت تغذیه، زیست، تناسل، تکثیر نوع ...
ادامه مطلب
رازهای مرگ
رازهای مرگ  با روایتی گهربار از امام صادق علیه السلام شروع می کنیم: عن ضریس الكنانی عن أبی جعفر علیه السلام قال قلت له جُعلتُ فِداك ما حالُ الموحدین المُقرین بنبوة محمد صلى الله علیه ...
ادامه مطلب
احادیثی از امام صادق علیه السلام
احادیثی از امام صادق علیه السلام: 1-امام صادق علیه السّلام  میفرمایند : هر کس به آنچه خدا روزی اش کرده قانع باشد٬ازبی نیازترین مردم است. منبع : اصول کافی ٬ج٢/ص١٣٩ ٬حدیث٩. 2-امام صادق ...
ادامه مطلب
ضریح امام حسین
چرابرای اهل بیت علیهم السلام عزاداری میکنیم:   عزادارى بر حضرت فلسفه ‏هاى سازنده و تربيتى متعددى دارد، از جمله: 1 - حفظ مكتب و شريعت : زنده داشتن ياد و تاريخ پرشكوه نهضت حسينى، كه ...
ادامه مطلب
استغفار به هنگام انجام گناه
استغفار به هنگام انجام گناه: خداوند می فرماید: انّما التّوبة علی اللّه للّذین یعملون السّوء بجهالة ثمّ یتوبون من قریبٍ فاولئک یتوب اللّه علیهم و کان اللّه علیماً حکیماً؛(4) توبه تنها ...
ادامه مطلب
احادیثی از حضرت رسول اکرم صلی الله علیه وآله وسلم
احادیثی از حضرت رسول اکرم صلی الله علیه وآله وسلم: 1-رسول اکرم صل الله علیه وآله وسلم میفرمایند: ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ فَهُوَ مُنَافِق‏ : إِذَا حَدَّثَ كَذَبَ وَ إِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ ...
ادامه مطلب
آثارغیبت
آثارغیبت هر عملی كه از انسان سر می‌زند اثرات خاص خود را بر نفس و جامعه‌اش می‌گذارد. غیبت نیز از این قاعده مستثنی نیست و سه نوع اثر دارد: 1- بر ...
ادامه مطلب
توصیه های اخلاقی آیت الله سید علی قاضی
اصـالت و اهـمـيـت عمل به دستورات اسلام
شروط قبولی نماز
قرب الهی، هدف تهذیب نفس
رازهای مرگ
احادیثی از امام صادق علیه السلام
چرا برای اهل بیت علیهم السلام عزاداری می
استغفار به هنگام انجام گناه
احادیثی از حضرت رسول اکرم صلی الله علیه
آثارغیبت
pixelstats trackingpixel