علت كمرنگ شدن معنویات درجوانان امروزماچيست؟

پرسش فوق از آنجا ناشى مى شود كه در سالهاى اوليّه پس از پيروزى انقلاب اسلامى و دوران دفاع مقدّس، گرايش جوانان به معنويّات و ارزشهاى دينى تا حدّى بود كه تا سرحدّ شهادت و جانفشانى از آنها پاسدارى مى كردند. امّا اكنون و پس از گذشت چند سال اين گرايش رو به ضعف نهاده است و كمتر مى توان از معنويّت گذشته سراغ گرفت.

ما نخست مقدّمه اى را بيان مى كنيم، آنگاه به پاسخ اصلى خواهيم پرداخت:

index111

انسان موجودى است كه از درون تحت تأثير عواطف و احساسات است و از بيرون نيز متأثّر از عوامل گوناگونى است. اين عوامل بيرونى عواطف و گرايش هاى انسان را جهت مى دهند و به هر ميزان كه فربه تر باشند از قدرت بيدار كردن عواطف و جهت دهى بيشترى نيز برخوردار خواهند بود. از سوى ديگر، حالات روانى انسان پيوسته و در هر زمان از وضعيّت يكسانى برخوردار نيست و با تغيير شرايط، دچار فراز و نشيب هايى مى شود. در روانشناسى نيز گفته اند كه در شرايط خاص محيطى ممكن است يك پديده اجتماعى به اوج خود برسد، ولى به موازات ضعيف شدن عوامل شتاب دهنده، آن پديده تنزّل خواهد يافت.

 

اينك با توجّه به مقدّمه فوق، برخى شرايط اجتماعى حاكم بر روزهاى قبل از پيروزى انقلاب و بعد از آن و همين طور دوران دفاع مقدّس را برمى  شماريم:

۱ـ حاكميّت دست نشاندگان غرب و تسلّط آنها بر مقدّرات كشور

۲ـ خفقان و نبود آزادى

۳ـ ترويج بىبندوبارى

۴ـ استعمار فرهنگى و از دست رفتن هويّت ملّى و دينى

۵ـ وابستگى اقتصادى

۶ـ مقابله رژيم گذشته با ارزشهاى الهى و دينى (به عنوان مهمترين انگيزه پيدايش نهضت اسلامى مردم ايران)

۷ـ ترور شخصيّت هاى بزرگ دينى و حمله همه جانبه استكبار به كشور و شهادت جوانان عزيز٫

اين عوامل در كنار روشنگرى رهبر كبير انقلاب اسلامى، حضرت امام خمينى(رحمه الله)، مردم را بر آن داشت كه بحق نجات و سعادت خود را در پناه آوردن به دين و معنويّات ببينند و با پشتوانه بزرگ فكرى به طرف اخلاق اسلامى و رفتار دينى حركت كنند.

اين گرايش در دوران دفاع مقدّس به اوج خود رسيد و شهادت و اسارت و جانبازى جوانان در راه دين و كشور، عشق و علاقه همگان و به ويژه جوانان را به عرفان و معنويّت دو چندان كرد. به نحوى كه دوران پيروزى انقلاب اسلامى و دفاع مقدّس به فصل زرّينى از رويكرد به معنويّت و تقوا تبديل شد.

اكنون سؤال اين است كه چرا اين حالت فروكش كرده است و گرايش به معنويّت رو به كاستى نهاده است؟

اگر بخواهيم عوامل عمده موثر در چنين فرآيندى را بازگوييم، مى توانيم به امور زير اشاره كنيم:

۱ـ تغيير شرايط حاكم بر جامعه

۲ـ نبود تصويرى روشن از دوران پيروزى انقلاب و دفاع مقدّس و شرايط حاكم بر جامعه آن روز در نزد نسل جوان كنونى

۳ـ وجود مشكلات معيشتى و تحصيلى

۴ـ مشكل اشتغال و ازدواج

۵ـ تغيير سياست استكبار در مقابله با نظام اسلامى از تهاجم نظامى به تهاجم فرهنگى و ساماندهى اين تهاجم در اشكال گوناگون آن و از جمله شبهه افكنى در مسائل عقيدتى و جنبه نظرى نظام اسلامى كه با در نظر گرفتن عدم غناى فكرى دينى جوانان و سوء استفاده از احساسات و عواطف آنان صورت مىگيرد.

اينها مجموعه عواملى هستند كه با توجّه به نكته روان شناختى پيش گفته درباره تغيير حالات انسان، دست به دست هم مى دهند و اميال و عواطف و گرايشهاى جوانان را به سوى ماديّات سوق مى دهند و آنان را از توجّه به معنويّات باز مى دارند.

روش صحيح در تبليغ دين و مصونيّت بخشيدن جوانان در برابر شبهات معاندين كدام است؟

امّا دغدغه اصلى اين است كه چه بايد كرد تا جوانان خود را در برابر خطرهايى كه آنها را از نظر عقايد و ارزشهاى دينى تهديد مى كند، بيمه كنیم؟

به نظر مى رسد كارآمدترين راه اين است كه دست اندركاران امور فرهنگى كشور از موقعيّت عاطفى دوران جوانى كمال استفاده را بكنند و آن را زمينه تقويت قواى فكرى و عقلانى جوانان قرار دهند و به شناخت آنها عمق بخشند. زيرا در صورتى كه انديشه و فكر جوان با استدلال هاى قوى مستحكم نشود، همواره بيم آن مى رود كه دستخوش توطئه فرهنگى دشمنان شود.

بنابراين، بايد با تدوين كتب و نشريّات فكرى و فرهنگى از يك سو; و از سوى ديگر برنامه ريزى و تشكيل جلسات منظّم و ارتباط مستقيم ـ كه جوانان براحتى بتوانند پرسشهاى خود را طرح كنند و پاسخ در خور را بيابند ـ شرايطى فراهم شود تا نگرش و بينش جوانانْ بالنده و در مقابل هجمه هاى دشمنان بيمه شود.

در پايان نيز سفارشى از قرآن كريم براى جوانان ارجمند بيان مى كنيم:

«وَ إِذَا رَأَيْتَ الَّذِينَ يَخُوضُونَ فِى آيَاتِنَا فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ حَتّى يَخُوضُوا فِى حَدِيث غَيْرِهِ…»([۱])

پيام اين آيه و آيات مشابه آن اين است كه مادام كه مسلمانان از نظر شناخت معارف دينى قدرت كافى پيدا نكرده اند و توان ارزيابى و نقد و تحليل سخنان حقّ و باطل را ندارند، از ورود به حوزه برخى مباحث پرهيز كنند; زيرا شنيدن و خواندن برخى مطالب تخصّصى كه دشمنان و شبهه افكنان با ايجاد تشكيك در آنها قصد منحرف كردن افراد را دارند، در دل اثر گذاشته، انسان را از مسير حق منحرف مى كند.

البتّه اين گفته بدان معنا نيست كه كسى حق ندارد به سخنان مخالفين گوش فرا دهد، بلكه مراد آن است كه تا افراد از قدرت كافى در شناخت و نقد و تحليل مسائل تخصّصى برخوردار نگرديده اند، بايستى از پرداختن به آنها پرهيز كنند. البتّه در صورت حصول شرايط لازم، اين گونه مطالعات و ورود در مباحث نيز روا خواهد بود; بلكه در مورد كسانى كه توان نقد استدلالى آراء غير اسلامى و تبيين معارف دينى را دارند، واجب است كه بپاخيزند و از شيوع شبهات در جامعه و تأثيرگذارى آن جلوگيرى كنند.

نوشته فوق ازحضرت آیت الله مصباح یزدی بودکه ایشان درآخرصحبت خودبه گروه های فرهنگی اشاره کرده وازانهاخواسته تاباتشکیل جلسات وارتباط مستقیم ومستمرباجوانان،آنهارادرمقابل هجمه های دشمن امروزی حفظ کنندفلذامانیزدرمجمع فرهنگی مذهبی نورالثقلین براین سخن تاکیدداشته وبرمبنای این باور،یازدهمین دوره ازکلاسهای عقایدکاربردی باعنوان گفتمان اندیشه وباوررابه راه انداخته ودرآن،برنامه ی پرسش وپاسخ،گفتمان آزادو…قرارداده ایم تابتوانیم همراه باجوانان به مشکلات عقیدتی آنان رسیدگی کرده وآنهارایاری کنیم.

 

به کانال مذهبی مادرتلگرام بپیوندید.

images

——————————————————————————–

پی نوشت:

[۱]ـ انعام / ۶۸٫

مطالب مرتبط
احادیثی از امام حسن مجتبی علیه السلام
احادیثی از امام حسن مجتبی علیه السلام: 1-حضرت امام حسن علیه السّلام می فرمایند: هر قومی که مشورت کند همیشه هدایت شود به رشد واصلاح خود. تحت العقول 2-حضرت امام حسن علیه السّلام می ...
ادامه مطلب
امام حسین
امام حسین از نگاه نبوی اساسی ترین مساله در هر مکتبی، حفظ و نگهداری آن از انحرافات و تضمین بقای آن است که این افتخار در مکتب اسلام و تشیع به ...
ادامه مطلب
احادیثی از امام صادق علیه السلام
احادیثی از امام صادق علیه السلام: 1-امام صادق علیه السّلام  میفرمایند : هر کس به آنچه خدا روزی اش کرده قانع باشد٬ازبی نیازترین مردم است. منبع : اصول کافی ٬ج٢/ص١٣٩ ٬حدیث٩. 2-امام صادق ...
ادامه مطلب
امام حسین
امام حسین ازدیدگاه بزرگان غیرمسلمان مهاتما گاندی (رهبر استقلال هند): اگر هندوستان بخواهد یك كشور پیروز شود، باید از زندگی امام حسین پیروی كند. محمدعلی جناح (قاعداعظم پاكستان): به عقیده من تمام مسلمین باید ...
ادامه مطلب
رازهای مرگ
رازهای مرگ  با روایتی گهربار از امام صادق علیه السلام شروع می کنیم: عن ضریس الكنانی عن أبی جعفر علیه السلام قال قلت له جُعلتُ فِداك ما حالُ الموحدین المُقرین بنبوة محمد صلى الله علیه ...
ادامه مطلب
احادیثی از امام حسین علیه السلام
احادیثی از امام حسین علیه السلام: 1-حضرت امام حسین علیه السّلام میفرمایند: خواسته های مردم از شما، از نعمت پروردگار است. بنابراین از آنها ملول و ناراحت نشوید. بحارالانوار٬جلد١۵. 2-حضرت امام حسین علیه السّلام ...
ادامه مطلب
تقيه و فلسفه آن
تقيه و فلسفه آن ما معتقديم:هر گاه انسانى در ميان افراد متعصب و لجوج و بى منطبق گرفتار شود كه اظهار عقيده در ميان آنان،سبب خطر جانى يا مانند آن گردد ...
ادامه مطلب
آثار عبادات در نهج البلاغه
آثار عبادات در نهج البلاغه بدون شک عبادتی که خداوند حکیم برای انسان ها واجب کرده، در تکامل و سعادت آنها آثار بسیار مفید و سازنده ای دارد؛ همانطوری که بی ...
ادامه مطلب
نمازویادخدا
شروط قبولی نماز امام صادق علیه السلام فرمودند:يَا ابْنَ جُنْدَب قال اللّهُ جلّ و عزّ فى بَعضِ ما اَوْحى: اِنَّما اَقْبَلُ الصَّلاةَ مِمَّنْ يَتَواضَعُ لِعَظَمَتى و يَكُفُّ نَفْسَهُ عَنِ الشَّهَواتِ مِنْ ...
ادامه مطلب
ضریح امام حسین
چرابرای اهل بیت علیهم السلام عزاداری میکنیم:   عزادارى بر حضرت فلسفه ‏هاى سازنده و تربيتى متعددى دارد، از جمله: 1 - حفظ مكتب و شريعت : زنده داشتن ياد و تاريخ پرشكوه نهضت حسينى، كه ...
ادامه مطلب
احادیثی از امام حسن مجتبی علیه السلام
امام حسین از نگاه نبوی
احادیثی از امام صادق علیه السلام
امام حسین ازدیدگاه بزرگان غیرمسلمان
رازهای مرگ
احادیثی از امام حسین علیه السلام
تقيه و فلسفه آن
آثار عبادات در نهج البلاغه
شروط قبولی نماز
چرا برای اهل بیت علیهم السلام عزاداری می
pixelstats trackingpixel